Cross-selling (sprzedaż krzyżowa) to proponowanie klientowi produktu lub usługi uzupełniającej do tego, co już u ciebie kupił. W B2B zaczyna się od listy klientów z wygraną szansą z ostatnich 12 miesięcy, którzy takiej propozycji jeszcze nie dostali, oraz od jednego pola w CRM, w którym widać, kogo zapytano i z jakim wynikiem.
Pisownia „cross selling” i „cross-selling” oznacza to samo. Poradniki w sieci pokazują zwykle sklep, w którym do laptopa dochodzi torba, a do spodni pasek. Słownik ks.pl definiuje cross-selling jako proponowanie produktu komplementarnego, który uzupełnia główny zakup, i w sklepie internetowym to wystarcza, bo propozycję wyświetla koszyk. W zespole B2B nikt jej za ciebie nie wyświetli. Ktoś musi wybrać klienta, zadzwonić i zapisać odpowiedź, więc w praktyce chodzi o to, do którego z trzydziestu klientów odezwać się w tym miesiącu.
Sprzedaż krzyżowa na liczbach: 30 klientów, 4 zgody
Zespół ma 30 klientów, u których w ostatnich 12 miesiącach wygrał szansę; pierwsza sprzedaż była warta około 12 000 zł. To przykład, liczby są ilustracyjne. Do oferty dochodzi usługa dodatkowa za 3 000 zł, która uzupełnia pierwszy produkt.
| Krok | Wynik |
|---|---|
| Klienci z wygraną szansą w ostatnich 12 miesiącach | 30 |
| Wysłane oferty na usługę dodatkową | 9 |
| Przyjęte oferty | 4 |
| Przychód z cross-sellingu | 4 × 3 000 zł = 12 000 zł |
| Attach rate | 4 / 30 = 13% |
| Klienci, którzy nie dostali żadnej oferty | 21 |

Cztery zgody dały 12 000 zł, czyli tyle, ile jedna nowa sprzedaż, a zespół nie musiał szukać nowego klienta.
Ciekawszy jest ostatni wiersz. Ofertę dostało dziewięciu klientów, a 21 nikt o nic nie zapytał. Usługa im nie pasowała czy ktoś o nich zapomniał? Bez zapisu w CRM tego nie sprawdzisz, i właśnie tu sprzedaż krzyżowa w B2B przecieka najmocniej.
Drugą stroną jest odpływ klientów, czyli churn, który policzysz z tych samych dat wygranych szans.
Cross-selling a upselling: czym się różnią
Klient kupił laptopa i dokłada do niego myszkę? To cross-selling, czyli inny produkt obok pierwszego. Bierze laptopa z lepszym procesorem zamiast podstawowego? To upselling, wyższy wariant tego samego produktu. Tak rozróżnia je słownik ks.pl, według którego „myszka do laptopa to cross-selling, a laptop z lepszym procesorem to up-selling” (ks.pl).

Handlowca bardziej niż definicja obchodzi moment. Baza wiedzy Cyrek Digital radzi stosować cross-selling wtedy, gdy decyzja o produkcie głównym już zapadła, a upselling, gdy klient jeszcze wybiera. W CRM „decyzja zapadła” ma swój odpowiednik: szansę ze statusem „wygrana”. Dlatego dalej piszemy wyłącznie o klientach, którzy już coś kupili.
Komu proponować: lista z wygranych szans
Jak wygląda cross-selling w B2B? Przykładem może być szkolenie dla zespołu klienta, który kupił oprogramowanie, albo umowa serwisowa po sprzedaży urządzenia. Dodatkowy produkt ma sens dopiero dlatego, że klient ma już pierwszy, więc lista zaczyna się od tych, którzy coś kupili.
Zacznij od filtra, który każdy CRM ma od ręki: klienci z co najmniej jedną wygraną szansą w ostatnich 12 miesiącach. W przykładzie to 30 pozycji, mieszczą się na jednym ekranie.
Potem lista się skraca. Zostają klienci, u których naraz:
- pierwszy produkt zostawia lukę, którą wypełnia produkt dodatkowy (jeśli handlowiec nie umie tej luki nazwać jednym zdaniem, klient wypada z listy);
- wdrożenie pierwszego zakupu jest zakończone;
- nikt jeszcze nie pytał o dodatkowy produkt albo pytał tak dawno, że sytuacja firmy mogła się zmienić;
- jest osoba, z którą handlowiec rozmawiał już po sprzedaży.
Kolejność dzwonienia warto ustawić według wartości klienta. Jeśli masz już podział bazy na grupy A, B i C, zacznij od grupy A; jak go zrobić z przychodu i gdzie wpisać pole „cykl zakupowy”, opisuje tekst o segmentacji klientów B2B metodą ABC. Cykl zakupowy przydaje się tu podwójnie. Pokazuje, kiedy klient zwykle wraca, więc propozycję nowego produktu da się dołożyć do rozmowy, która i tak by się odbyła.
Kto ma ułożyć tę listę? Najlepiej kierownik sprzedaży razem z handlowcami, na spotkaniu zespołu, klient po kliencie. Przy trzydziestu nazwach to po prostu krótka rozmowa. Handlowiec, który sam powiedział „u tego klienta jest miejsce na usługę”, zadzwoni chętniej niż ten, który dostał gotową listę e-mailem.
Kiedy zapytać: po wdrożeniu, przy odnowieniu, przy sygnale od klienta
Często słychać radę, żeby dodatkowy produkt proponować od razu przy zamykaniu transakcji. W banku albo w sklepie to działa. W sprzedaży B2B uważamy to za zły moment, bo klient nie zobaczył jeszcze efektu pierwszego zakupu, a nowa pozycja w ofercie tuż przed podpisem daje mu powód, żeby całą decyzję odłożyć. Stawiasz wtedy na szali szansę za 12 000 zł dla dopłaty 3 000 zł.
Lepsze są trzy inne momenty.
Pierwszy to zakończone wdrożenie. Klient używa produktu, widzi, co działa, i sam zaczyna mówić o tym, czego mu brakuje. Na spotkaniu zamykającym wdrożenie pytanie o usługę dodatkową pada naturalnie.
Drugi to odnowienie umowy. Klient i tak ocenia współpracę i budżet na na kolejny okres, więc dodatkowy produkt trafia do tej samej rozmowy.
Trzeci moment, sygnał od klienta, jest najmniej przewidywalny. Klient pisze do wsparcia o coś, czego pierwszy produkt nie robi, otwiera nowy oddział albo zatrudnia kogoś, kto będzie z produktu korzystał. Taki sygnał żyje krótko, więc handlowiec powinien od razu zaplanować aktywność z datą, zanim temat ostygnie. Ile kontaktów zwykle trzeba, zanim rozmowa zamieni się w decyzję, opisujemy w tekście o follow-upie po spotkaniu.
Jak zapisać cross-selling w CRM
Cross-selling w CRM zapisujesz w trzech miejscach, czyli w polu z wynikiem pytania na karcie klienta, w nowej szansie ze źródłem „cross-selling” i w powodzie odmowy. Bez nich 21 klientów bez oferty z przykładu nie pojawi się w żadnym raporcie, bo pytanie o dodatkowy produkt żyje tylko w notatkach i w głowie handlowca. Nazwy pól zależą od CRM, w którym pracuje twój zespół.
Na karcie klienta dodaj pole niestandardowe „Pytanie o dodatkowy produkt: data i wynik”. Wynik wybierasz z krótkiej listy wartości (nie pytano, zapytano, oferta wysłana, zgoda, odmowa). Domyślnie ustaw „nie pytano”. Filtr po tym polu od razu pokaże, do kogo jeszcze nikt się nie odezwał.
Gdy klient chce ofertę, załóż nową szansę powiązaną z tym samym klientem i oznacz jej źródło jako „cross-selling”. Starej, wygranej szansy nie ruszaj. Dopisanie 3 000 zł do sprzedaży sprzed pół roku zmieni wartość pierwszej transakcji, a ty stracisz informację, ile przychodu dały dodatkowe produkty. Osobna szansa idzie przez lejek jak każda inna: ma właściciela, etap i następną aktywność.
Trzeci wpis to powód odmowy. Kiedy klient mówi „nie”, szansa dostaje status „przegrana” z powodem z listy: brak budżetu, produkt nie pasuje, za wcześnie, klient ma innego dostawcę. Po kwartale ta lista powie ci więcej niż sam wynik. Dużo odpowiedzi „za wcześnie”? Problem leży w momencie pytania. Przeważa „produkt nie pasuje”? Wróć do kryteriów listy. Jak zbudować taką listę powodów, pokazuje tekst o powodach utraty szansy.
W SalesBond punkt wyjścia do listy daje moduł Repeat Sales. Zakupem jest tam wygrana szansa klienta, klient z jednym zakupem ma status nowego, a przy każdym widać datę pierwszego zakupu i sumę wygranych szans. Komu zaproponować dodatkowy produkt, nadal decyduje twój zespół, a pole z pytaniem zostaje w twoim CRM. Jeśli chcesz najpierw zobaczyć, co w ogóle wiesz o obecnych klientach, zrób bezpłatny audyt CRM. SalesBond sprawdza ostatnie 30 dni podłączonego CRM i przysyła raport PDF (są w nim m.in. powracający klienci i najwięksi klienci), a po 7 dniach drugi PDF z tym, co się zmieniło. Sprawdź swój CRM z SalesBond.
Jak policzyć, czy cross-selling działa
Według bazy wiedzy Cyrek Digital efekty cross-sellingu mierzy się m.in. średnią wartością zamówienia, wskaźnikiem attach rate i odsetkiem przyjętych ofert, a attach rate to liczba zamówień z produktem głównym, które zawierają też produkt dodatkowy, podzielona przez liczbę wszystkich zamówień z produktem głównym, razy 100%. W B2B zamiast „zamówienia” bierzemy „klienta z wygraną szansą”:
attach rate = klienci z wygraną szansą, którzy kupili produkt dodatkowy ÷ wszyscy klienci z wygraną szansą × 100%
W przykładzie to 4 / 30, czyli 13%. Obok warto trzymać drugą liczbę, odsetek przyjętych ofert: 4 z 9. Te wskaźniki mówią o różnych rzeczach. Niski attach rate przy wysokim odsetku przyjętych ofert znaczy, że oferta jest trafna, tylko dostaje ją za mało klientów. Tak wygląda zespół z przykładu, z 21 klientami bez oferty. Odwrotny układ (dużo ofert, mało zgód ) każe wrócić do kryteriów listy albo do momentu pytania.
Tak naprawdę oba wskaźniki policzysz z pól, które już masz, czyli ze statusu szansy, źródła „cross-selling” i pola z wynikiem pytania na karcie klienta. Jak budować takie liczby z pól szansy, pokazuje tekst o wskaźnikach sprzedaży. Przychód z dodatkowych produktów dobrze też wpisać do planu jako osobną pozycję, obok nowych klientów; jak liczymy plan z wygranych szans, opisaliśmy w tekście o planowaniu sprzedaży na kwartał.
Ostrożnie z obietnicami. Ta sama strona Cyrek Digital przywołuje przegląd badań nad systemami rekomendacyjnymi (Jannach i Jugovac, ACM TMIS 2019), w którym bezpośredni wzrost przychodu w testach mieści się najczęściej w przedziale od 1 do 5%. Zaznacza też, że „35% sprzedaży Amazona” to wypowiedź z mediów, a nie wynik badania z opublikowaną metodą. Twoim punktem odniesienia jest własny attach rate z poprzedniego kwartału.
Dwa błędy, które psują sprzedaż krzyżową
Pierwszy to oferta przed końcem wdrożenia. Handlowiec chce wykorzystać dobrą atmosferę po podpisaniu umowy i dzwoni z kolejną propozycją, kiedy klient wciąż walczy z konfiguracją pierwszego produktu. Odmowa jest wtedy prawie pewna, a w CRM zostaje wpis „odmowa” który zniechęca do drugiej próby. Prosty bezpiecznik: pole z pytaniem o dodatkowy produkt można wypełnić dopiero wtedy, gdy wdrożenie ma datę zakończenia.
Drugi to produkt, który nie pasuje do pierwszego zakupu. W sklepie nietrafiona propozycja ginie w koszyku. W B2B słyszy ją osoba, z którą handlowiec będzie rozmawiał przy odnowieniu, więc kosztuje więcej. Jeśli w powodach odmowy „produkt nie pasuje” pojawia się często, skróć listę, zamiast dzwonić więcej.
W małym zespole wystarczy na start filtr „wygrana szansa w ostatnich 12 miesiącach” i jedno pole na karcie klienta. Pierwszy przegląd listy zmieści się w jednym spotkaniu zespołu. Po miesiącu policz swój attach rate i sprawdź, ilu klientów wciąż ma w polu wartość „nie pytano”: od nich zacznij następną rundę.



