Strategia sprzedaży to krótki zapis tego, komu sprzedajesz, czym wygrywasz z konkurencją i jak prowadzisz klienta od pierwszego kontaktu do umowy. W zespole liczącym od trzech do ośmiu handlowców to tak naprawdę jedna strona i pięć decyzji: segment, oferta w jednym zdaniu, kanał, etapy procesu i cel. Sprawdzasz ją raz na kwartał czterema liczbami z CRM (nowe szanse w segmencie, skuteczność, średnia wartość wygranej, długość cyklu).
Strategia sprzedaży – co to jest i czym różni się od planu
Według Wojciecha Bizuba strategia odpowiada na pytanie „dlaczego”, harmonogram na pytanie „kiedy”, a planowanie przekłada strategię na liczby, terminy i nazwiska (z jego tekstu o strategii sprzedaży). Plan wynika więc ze strategii i zmienia się częściej niż ona.
Jak to wygląda w praktyce? Handlowiec pyta w poniedziałek, czy brać zapytanie od sklepu internetowego, skoro firma wdraża systemy w fabrykach. Jeśli odpowiedź zależy od tego, kto akurat siedzi w biurze, zespół ma plan na marzec, ale strategii jeszcze nie ma. Przy słabym kwartale to rozróżnienie oszczędza sporo nerwów, bo najpierw ustalasz, czy zawiodło wykonanie, czy samo założenie, a dopiero potem poprawiasz cokolwiek w CRM (na przykład segment na karcie klienta).
Co powinno się znaleźć w samym zapisie? Profil idealnego klienta (ICP), propozycja wartości, lejek, ludzie i KPI – tak pięć elementów wylicza poradnik Brainstorm Group. Strategia sprzedażowa małej firmy ma te same części. Tyle że każdą zapisujesz jednym zdaniem, pod którym ktoś się podpisał.
Gotową stronę daj nowemu handlowcowi i zapytaj, której szansy by nie otworzył. Jeśli nie umie wskazać żadnej, zapis jest za ogólny i trzeba wrócić do segmentu.
Dalej wracamy do jednego przykładu strategii sprzedaży, a jego liczby są ilustracyjne. Czterech handlowców sprzedaje usługę wdrożeniową producentom zatrudniającym od 20 do 100 osób, cel roczny firmy to 720 000 zł.
Jak opracować strategię sprzedaży B2B: pięć decyzji małego zespołu
Decyzje podejmujesz po kolei, od segmentu przez ofertę, kanał i etapy aż do celu, który zależy od wszystkich poprzednich. Każda ma w CRM swoje pole albo raport. Której nie da się tam sprawdzić, ta po kwartale zamieni się w dyskusję o wrażeniach i nikt nie będzie wiedział, kto miał rację.
Jak rozbić cel firmy na poziomy zespołu i pojedynczego handlowca, opisujemy w tekście Cele sprzedażowe handlowca.
| Decyzja | Zapis w przykładzie | Gdzie to sprawdzisz w CRM |
|---|---|---|
| Segment | producenci zatrudniający 20–100 osób, bo to 8 z 10 ostatnich wygranych szans | branża i wielkość firmy na karcie klienta |
| Oferta w jednym zdaniu | jedno zdanie, które każdy handlowiec mówi tak samo | powody wygranej i przegranej |
| Kanał | polecenia i prospecting | źródło szansy |
| Etapy | 5 etapów, każdy z kryterium przejścia | etapy lejka i czas spędzony na etapie |
| Cel | 180 000 zł w kwartale, czyli 10 × 18 000 zł | wartość wygranych szans w kwartale |

Segmentowi i testowi liczbą szans poświęcone są osobne rozdziały niżej, więc tu tylko oferta, kanał i etapy.
Oferta w jednym zdaniu mówi, co robisz, dla kogo i z jakim skutkiem dla klienta. Dla firmy z przykładu mogłoby to brzmieć tak (to przykładowe sformułowanie, nie wzór): „Wdrażamy system u producentów zatrudniających od 20 do 100 osób i prowadzimy ich do pierwszego dnia pracy na nowym narzędziu”. Dobre zdanie poznasz po powodach przegranej. Gdy w tym polu wraca „za drogo” albo „klient wybrał kogoś z branży”, zdanie nie mówi, czym wygrywasz. Jak tę obietnicę podać w samej rozmowie, to już sprawa technik dobieranych do segmentu, opisanych w tekście o technikach sprzedaży B2B.
Kanał to odpowiedź, skąd biorą się szanse. W przykładzie szanse przychodzą z poleceń od obecnych klientów i z prospectingu, czyli własnego docierania do firm z segmentu. Źródło zapisujesz przy każdej szansie w chwili jej utworzenia (najlepiej jako pole obowiązkowe ), bo po trzech miesiącach nikt nie odtworzy z pamięci, skąd przyszła która rozmowa.
Etapy opisują, jak prowadzisz klienta do umowy. Pięć etapów wystarczy, o ile każdy ma kryterium przejścia, czyli fakt po stronie klienta: wskazał osobę decyzyjną, potwierdził budżet, podał termin decyzji. „Wysłaliśmy ofertę” opisuje pracę handlowca i jako kryterium się nie sprawdza, bo ofertę można wysłać każdemu. Kiedy ktoś pyta o pięć głównych kroków sprzedaży, zwykle ma na myśli właśnie etapy lejka; jak je nazwać i ułożyć, pokazuje tekst o etapach lejka sprzedażowego w CRM, a podział ról przy długim cyklu znajdziesz w opisie procesu sprzedaży B2B.
Segment z wygranych szans: komu naprawdę sprzedajesz
Poradniki zwykle każą zacząć od warsztatu z personą: zespół siada przy tablicy i opisuje idealnego klienta. Uważamy, że mały zespół powinien zacząć od CRM. Persona z tablicy opisuje klienta, którego chciałoby się mieć, a lista wygranych szans pokazuje firmy, które już zapłaciły (z branżą, wielkością i źródłem na karcie). Na warsztat przyjdzie pora później, gdy z listy wygranych masz już konkretne nazwy firm do omówienia.
Otwórz listę wygranych szans i weź dziesięć ostatnich. Przy każdej zanotuj branżę klienta, liczbę pracowników i źródło. W przykładzie osiem z dziesięciu to producenci zatrudniający od 20 do 100 osób, więc segment właściwie wskazał się sam. Dwie pozostałe szanse to klienci którzy przyszli sami i których nikt nie będzie aktywnie szukał.
Potem to samo zrób na przegranych. Jeśli producenci tej wielkości dominują także tam, sama liczba wygranych niczego nie dowodzi i trzeba porównać skuteczność w segmencie i poza nim. Dziesięć szans to mała próba, dlatego segment zapisujesz jako hipotezę na kwartał, a liczby z CRM ją potwierdzą albo podważą.
A jeśli pól z branżą i wielkością firmy w CRM nie ma? Dodaj oba. Ustaw je jako obowiązkowe i od razu uzupełnij wstecz dla tych dziesięciu wygranych (przy tylu rekordach to, według naszego szacunku, jedno popołudnie pracy). Segment można wyznaczać też od strony przychodu, metodą ABC, co opisuje tekst o segmentacji klientów B2B według przychodu.
Decyzja o segmencie ma jedną praktyczną konsekwencję: prospecting idzie wyłącznie do firm z segmentu. Zapytania spoza niego wolno przyjmować, tylko nikt nie poświęca czasu na ich szukanie.
Czy pięć decyzji się spina: test liczbą szans
Rachunek z przykładu mieści się w jednym zdaniu: 180 000 zł w kwartale to 10 wygranych po 18 000 zł, a przy skuteczności 25% (wygrane podzielone przez wszystkie zamknięte) daje to 40 szans do zamknięcia, po 10 na handlowca. Jak policzyć to na własnych danych i od jakiej daty, pokazuje tekst o planowaniu sprzedaży od celu kwartalnego. Tutaj liczba 40 służy do czegoś innego: sprawdza, czy kanał i etapy są w stanie ją udźwignąć.
Zacznij od kanałów. Przy każdym zapisz, ile szans ma dać w kwartale, tak żeby suma wyniosła 40. Poleceń nie da się zamówić, więc rozsądnie jest wpisać przy nich tyle, ile przyszło w poprzednim kwartale, a resztę przypisać prospectingowi. Jeżeli wychodzi, że prospecting musiałby dać więcej rozmów, niż zespół jest w stanie przeprowadzić, zmieniasz decyzję (trzeci kanał albo segment z wyższą średnią wartością), a sam cel zostaje.

Dziesięć szans na handlowca w kwartale to niewiele. Każda się liczy. Źle zakwalifikowana zabiera jedną dziesiątą kwartału jednej osoby (tyle wynika z prostego dzielenia przy dziesięciu szansach na głowę), dlatego kryteria przejścia między etapami ważą w tej strategii po prostu więcej niż same nazwy etapów. Szansa bez wskazanej osoby decyzyjnej nie przechodzi dalej, nawet po bardzo dobrej pierwszej rozmowie.
Cztery miary kwartału z CRM i jedna rutyna przeglądu
Raportów w CRM jest zwykle dużo. Do oceny strategii wystarczą cztery liczby, po jednej na każde założenie z przykładu.
- Liczba nowych szans w segmencie. Skoro w kwartale ma się zamknąć 40, nowych szans od producentów zatrudniających od 20 do 100 osób nie może być wyraźnie mniej.
- Skuteczność (win rate), czyli wygrane podzielone przez zamknięte. Założenie: 25%.
- Średnia wartość wygranej szansy, w założeniu 18 000 zł.
- Długość cyklu sprzedaży, liczona od utworzenia szansy do wygranej; w przykładzie np. 62 dni.
Definicje i pola, z których te liczby powstają, opisuje tekst o wskaźnikach sprzedaży i polach szansy w CRM. Na cykl zwróć uwagę osobno. Przy 62 dniach szansa otwarta w drugiej połowie kwartału zamknie się najpewniej w następnym, więc o wyniku kwartału w dużej mierze decyduje to, co trafiło do lejka wcześniej.
Przegląd robisz raz na kwartał, w pierwszym tygodniu po jego zamknięciu. To cała rutyna. Kładziesz stronę ze strategią obok czterech liczb i przy każdej z pięciu decyzji piszesz „zostaje” albo „zmieniamy”, z jednym zdaniem uzasadnienia. Cotygodniowe przeglądy lejka to inna sprawa i mają swój opis w tekście o zarządzaniu sprzedażą w CRM.
Nie masz pod ręką raportu z tymi liczbami? Punktem wyjścia może być bezpłatny audyt CRM (CRM Report): SalesBond analizuje ostatnie 30 dni w twoim CRM i przysyła raport w PDF, a po 7 dniach drugi PDF z tym, co się zmieniło. Moduł Sales Plan zestawia potem cel z faktycznym stanem lejka i pokazuje lukę między celem a spodziewanym wynikiem. Sprawdź swój CRM z SalesBond.
Kiedy zmienić strategię, a kiedy tylko plan
Kwartał zamknął się poniżej 180 000 zł. Zanim ktokolwiek zaproponuje nowy segment, sprawdź, która z czterech liczb odjechała od założenia.
Jeśli skuteczność trzyma się blisko 25%, średnia wartość blisko 18 000 zł, a zabrakło nowych szans, strategia się broni. Zawiódł plan: za mało rozmów, za późno uruchomiony prospecting, polecenia, o które nikt nie poprosił. Zmieniasz wtedy liczbę działań i terminy, a pięć decyzji zostawiasz w spokoju. Podobnie jest, gdy wydłużył się cykl, a reszta się zgadza. Szanse po prostu przesunęły się na na kolejny kwartał i najpierw warto zobaczyć, na którym etapie stoją najdłużej.
Inaczej wygląda kwartał, w którym szans było dość, a skuteczność w segmencie wyraźnie spadła. Któraś decyzja przestała wtedy pasować do rynku. Może segment kupuje już u kogoś innego, może zdanie z ofertą nie odpowiada na to, o co pytają klienci, a może kryteria przejścia przepuszczają rozmowy bez osoby decyzyjnej. Strategię warto przejrzeć także wtedy, gdy większość wygranych pochodzi spoza zapisanego segmentu lub gdy średnia wartość wygranej trwale odbiega od założenia, bo wtedy liczba potrzebnych szans jest już inna.
Przy 40 zamkniętych szansach jedna wygrana więcej lub mniej to 1 z 40, czyli 2,5 punktu procentowego skuteczności (prosty rachunek na liczbach z przykładu). Niewielkie odchylenie od 25% w pojedynczym kwartale mieści się więc w przypadku. Dlatego proponujemy małym zespołom prostą regułę (to nasza zasada praktyczna, wyprowadzona z tego rachunku). Plan poprawiasz co kwartał, a decyzję strategiczną zmieniasz dopiero wtedy, gdy ta sama liczba odbiega od założenia w tę samą stronę przez dwa kwartały z rzędu. I zmieniasz jedną decyzję naraz – inaczej po kolejnych trzech miesiącach nie będzie wiadomo, co zadziałało.
Chcesz podnieść sprzedaż już w najbliższym kwartale? Wybierz tę z czterech liczb, która jest najdalej od założenia, i zajmij się najpierw nią. Brak nowych szans w segmencie prowadzi do kanałów, spadek skuteczności do kryteriów przejścia i zdania z ofertą, a dłuższy cykl do etapu, na którym szanse stoją najdłużej. Termin kolejnego przeglądu, pierwszy tydzień po zamknięciu kwartału, wpisz od razu do kalendarza.



